Piano Concertos 1, 3 & 4 (2008)

John O'Conor (piano) & London Symphony Orchestra, Andreas Delfs

John O’Conor rondt de cyclus van Beethovens pianoconcerten af

In 2007 namen pianist John O’Conor en het London Symphony Orchestra onder leiding van Andreas Delfs een schitterende versie op van Beethovens pianoconcert nr. 2 in Bes majeur, op. 19 en nr. 5 in Es majeur, op. 73, „Keizer“. Gramophone was vol lof over de Telarc-opname: „…pianist John O’Conor en dirigent Andreas Delfs vullen deze veelvuldig opgenomen partituren met diepe gevoelens en ontspannen, maar nooit slepende tempi. Het London Symphony Orchestra biedt levendige en onfeilbaar dynamische begeleiding onder de zorgvuldige leiding van Delfs.” O’Conor en Delfs keren terug om de cyclus te voltooien met verbluffende interpretaties van de nummers 1, 3 en 4 in een Telarc-opname die op 23 september 2008 uitkomt.

O’Conor oogstte in 1986 voor het eerst lovende kritieken in de Verenigde Staten met de uitgave van het eerste deel van de complete Beethoven-sonatecyclus.

Beethoven componeerde de eerste vier van zijn vijf volwassen pianoconcerten voor zijn eigen concerten (twee jeugdige pogingen in het genre worden bij de nummering buiten beschouwing gelaten). Het Eerste pianoconcert in C majeur (1798) was in feite het tweede dat werd geschreven, maar kreeg het lagere nummer omdat het eerdere concert in Bes (1795) enkele maanden later werd gepubliceerd.

„Het openingsdeel van het Eerste pianoconcert is aan Mozart schatplichtig wat betreft de behandeling van de concertosonatevorm, de orkestratietechniek en de manier waarop piano en orkest zijn geïntegreerd”, aldus Richard E. Rodda in de toelichting bij de nieuwe opname. „Beethoven voegde aan deze wezenlijke kenmerken van het klassieke concert een bredere harmonische schakeling toe, een meer openlijk virtuoze rol voor de solist en een zekere emotionele diepgang die kenmerkend is voor zijn grote werken. Het tweede deel is een rijk gekleurd lied met een belangrijke rol voor de soloklarinet. De rondo-finale is op een aanstekelijke manier geschreven die aan Haydn doet denken, en bruist van opgewektheid en goede humor.”

Het eerste deel van het Concerto nr. 3 opent met het langste inleidende orkestrale tutti van alle andere concerten, vrijwel een volledige symfonische expositie op zich. Het tweede deel is een nocturne vol tedere gevoelens en rustige stemmingen. De traditionele, klassieke rondovorm was eenvoudig – bedoeld om het publiek in opperbeste stemming achter te laten en hen met een vrolijk gevoel naar huis te sturen. Mozart was in zijn onvergelijkbare late concerten begonnen de emotionele diepgang te verkennen die met het rondo mogelijk was, en in dit Derde Concerto zette Beethoven die zoektocht voort. Beethoven verwerkte elementen van de sonatevorm in de finale om deze extra gewicht te geven, en voegde zelfs een fuga-passage in de tweede episode in. Pas op de laatste pagina’s wordt de donkere wereld van c-mineur verlaten voor een levendige uitstap in C-majeur.

In het Vierde Concerto wordt de sfeer onmiddellijk bepaald door een ingetogen, inleidende frase voor de solist. De vorm van het deel, weids en toch intiem, begint zich te ontvouwen met de orkestrale inleiding, gepresenteerd door rijk thematisch materiaal: het hoofdthema, met zijn kleine intervallen en herhaalde noten; de secundaire thema’s, een melancholische melodie met een boogvorm en een grootse melodie met brede sprongen; en een afsluitend thema van dalende toonladders. Het tweede deel stelt twee muzikale krachten scherp tegenover elkaar – de strenge, unisono oproepen van de strijkers en de zachte, ontroerende antwoorden van de piano. De strijkers worden uiteindelijk tot zwijgen gebracht door de smeekbeden van de piano, die vervolgens een weemoedig liedje ten gehore brengt, gevuld met trillende trillers. Na slechts een korte pauze wordt een opgewekte en uitgestrekte rondo-finale ingezet door de strijkers, waarmee het Concerto tot een ontroerende afsluiting komt.

Door zijn recitals, concertoptredens en door critici geprezen opnames heeft de Ierse pianist John O’Conor een reputatie opgebouwd als meesterlijke vertolker van het klassieke en vroegromantische pianorepertoire. Hij wordt geprezen om zijn formidabele techniek. Dankzij zijn welsprekende frasering, zijn beheersing van de klankkleuren en in het bijzonder zijn unieke klank, wordt hij een ware dichter van de piano genoemd. O’Conor studeerde Beethovens muziek bij Wilhelm Kempff, wat ertoe leidde dat hij sinds 1997 het jaarlijkse Beethoven-seminar leidt in de villa van Kempff in Positano, Italië. Hij won in 1973 bij unanieme stemming de eerste prijs op het Internationale Beethoven-pianoconcours in Wenen en ontving in 1975 de Bösendorfer-pianoprijs. O’Conor heeft een directe band met Beethoven, die via zijn leraar teruggaat naar diens leraar en verder. Zijn prestigieuze afstamming komt meer dan duidelijk naar voren in zijn uitmuntende interpretatie van de werken van de componist.

O’Conor heeft meer dan 20 opnames gemaakt voor Telarc, waaronder de complete Beethoven-bagatellen (die door The New York Times werden genoemd als de beste opnames van deze werken) en Mozart-concerten met Sir Charles Mackerras en het Scottish Chamber Orchestra. Hij heeft ook de complete nocturnes, sonates en concerten van de Ierse componist John Field opgenomen. Deze opname is gemaakt in de beroemde Abbey Road Studios en geproduceerd door de met een Grammy bekroonde producer Elaine Martone en de met een Grammy bekroonde geluidstechnicus Jack Renner.

Dirigent Andreas Delfs vierde tijdens het seizoen 2006-2007 zijn tiende jaar als muzikaal directeur van het Milwaukee Symphony Orchestra en werd onlangs benoemd tot hoofddirigent van het Honolulu Symphony. Delfs, geboren in Flensburg, Duitsland, begon op vijfjarige leeftijd met pianoles en muziektheorie en trad op zijn zeventiende toe tot de staf van het Stadttheater Flensburg als dirigent en componist. Hij studeerde bij Christoph von Dohnányi en Aldo Ceccato aan het conservatorium van Hamburg en was als vaste dirigent verbonden aan het Stadttheater Lüneburg. Op zijn twintigste werd hij muziekdirecteur van het Universiteitsorkest van Hamburg – de jongste persoon ooit die deze functie bekleedde – en muzikaal assistent bij de Staatsopera van Hamburg. (concordmusicgroup.com)

Ludwig van Beethoven (1770-1827):
 Piano Concerto No. 1 in C major, Op. 15
 Piano Concerto No. 3 in C minor, Op. 37
 Piano Concerto No. 4 in G major, Op. 58

Recensies: